Fakty
Ładunek patriotycznych treści, którymi
przesycona była Konstytucja 3 Maja oddziaływał z dużą siłą.
3 Maja
Święto Konstytucji
Konstytucja 3 maja (właściwie Ustawa Rządowa z dnia 3 maja) – uchwalona 3 maja 1791 roku ustawa regulująca ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Powszechnie przyjmuje się, że Konstytucja 3 maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787 r.) nowoczesną, spisaną konstytucją. Niektórzy uznają jednak konstytucję korsykańską z 1755 r. za pierwszą na świecie, a tym samym amerykańską za drugą i polsko-litewską za trzecią.
Nowoczesna konstytucja z 3 maja 1791 roku nosiła tytuł „Ustawa Rządowa”. Słowo „rząd” oznaczało wówczas ustrój. Innymi słowy była to ustawa zasadnicza regulująca podstawowe kwestie społeczno-polityczne, prawa i obowiązki mieszkańców państwa oraz zasady organizacji jego władzy. Utrzymana w duchu epoki, stanowiła wybitny dokument polskiego Oświecenia. Była próbą naprawy dotychczasowych słabości Rzeczypospolitej i zawierała rozwiązania będące odzwierciedleniem ówczesnych prądów politycznych, polskich dezyderatów reformatorskich oraz możliwości. Treści zawarte w Konstytucji były doniosłe na miarę epoki, ale i ostrożne oraz wyważone. Ustawa zawierała zasadnicze kwestie ustroju społecznego, wynikających z nich uprawnień. Stanowiła zgodnie z duchem epoki dokument, który w każdym swym rozdziale tłumaczył konieczność przyjętych rozwiązań.
Tekst konstytucji opublikowano w dużej jak na owe czasy liczbie kilkudziesięciu tysięcy egzemplarzy. Zapoznawano z nią w kościołach. Ustawę przedrukowały wszystkie czasopisma krajowe, tłumaczoną ją także na języki obce. Konstytucja spotkała się z żywym zainteresowaniem zagranicą.
„Ustawę Rządową” uchwalono z inicjatywy nielicznego grona patriotów, przy silnym wsparciu ze strony króla. Obóz reform okazał się dostatecznie sprawny, by tę reformę przygotować i przeforsować. Zabrakło jednak sił i zdecydowania do jej obrony, gdy okazało się, że sytuacja międzynarodowa uległa zasadniczej zmianie.
Konstytucja obowiązywała krótko, niespełna czternaście miesięcy, do momentu przystąpienia króla do Targowicy. W okresie tym sejm uchwalił wiele ustaw szczegółowych, rozwijających postanowienia Konstytucji Majowej. Trwały prace nad konstytucją ekonomiczną i moralną, ustawodawstwem cywilnym i karnym. Zainicjowano przedsięwzięcia zmierzające do poprawy położenia Żydów.
Zawierała Konstytucja w swojej treści i pewne kuriozum, albowiem głosiła swobodę wyznań a jednocześnie stawiała w uprzywilejowanym miejscu religię rzymskokatolicką, nazywając ją „religią panującą”. Odejście od niej traktowano jako odszczepieństwo zagrożone karą sądową, nazywaną karą apostazji. Jedno drugiemu zaprzeczało. Umieszczenie na czele ustawy zasadniczej postanowień gwarantujących specjalne prawa Kościoła oznaczało zarazem prawne podkreślenie uprzywilejowanej sytuacji stanu duchownego.
Szczególnie doniosłą rolę Konstytucja 3 Maja odegrała w procesie kształtowania nowoczesnego narodu polskiego, rozwijania postaw patriotycznych, tworzenia klimatu walki o całość i wolność Rzeczypospolitej. Część Konstytucji dotyczącą ludności miast wprowadzono w życie, przyczyniając się do ogromnej politycznej aktywizacji ich mieszkańców. Ładunek patriotycznych treści, którymi przesycona była Konstytucja oddziaływał z dużą siłą. Uzewnętrzniało się to bardzo wyraźnie w okresie powstania kościuszkowskiego. Władze powstańcze nawiązywały bezpośrednio do zawartych w niej haseł: obrony integralności terytorialnej państwa, jego suwerenności czy swobód politycznych.
To właśnie ta ideologiczna warstwa norm konstytucyjnych spowodowała, że Konstytucja 3 Maja przeszła do tradycji narodu jako dowód jego wielkości w dobie upadku, stając się symbolem dążeń niepodległościowych, działań zmierzających do wzmocnienia państwa i rozszerzenia swobód jego obywateli.
5 maja 1791 roku dzień 3 maja został uznany Świętem Konstytucji 3 Maja. Obchody tego święta były zakazane podczas rozbiorów, a ponownie jego obchodzenie zostało wznowione w II Rzeczypospolitej w kwietniu 1919 roku. Święto Konstytucji 3 Maja zostało zdelegalizowane przez hitlerowców i sowietów podczas okupacji Polski w czasie II wojny światowej, a po antykomunistycznych demonstracjach w 1946 r. nie było obchodzone w Polsce, natomiast zastąpione obchodami Święta 1 Maja. W styczniu 1951 r. święto to zostało oficjalnie zdelegalizowane przez władze komunistyczne. Po zmianie ustroju, od kwietnia 1990 r. Święto Konstytucji 3 Maja należy do uroczyście obchodzonych polskich świąt.
W roku 2007 po raz pierwszy na Litwie obchodzono święto Konstytucji 3 Maja.
przesycona była Konstytucja 3 Maja oddziaływał z dużą siłą.
3 Maja
Święto Konstytucji
Konstytucja 3 maja (właściwie Ustawa Rządowa z dnia 3 maja) – uchwalona 3 maja 1791 roku ustawa regulująca ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Powszechnie przyjmuje się, że Konstytucja 3 maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787 r.) nowoczesną, spisaną konstytucją. Niektórzy uznają jednak konstytucję korsykańską z 1755 r. za pierwszą na świecie, a tym samym amerykańską za drugą i polsko-litewską za trzecią.
Nowoczesna konstytucja z 3 maja 1791 roku nosiła tytuł „Ustawa Rządowa”. Słowo „rząd” oznaczało wówczas ustrój. Innymi słowy była to ustawa zasadnicza regulująca podstawowe kwestie społeczno-polityczne, prawa i obowiązki mieszkańców państwa oraz zasady organizacji jego władzy. Utrzymana w duchu epoki, stanowiła wybitny dokument polskiego Oświecenia. Była próbą naprawy dotychczasowych słabości Rzeczypospolitej i zawierała rozwiązania będące odzwierciedleniem ówczesnych prądów politycznych, polskich dezyderatów reformatorskich oraz możliwości. Treści zawarte w Konstytucji były doniosłe na miarę epoki, ale i ostrożne oraz wyważone. Ustawa zawierała zasadnicze kwestie ustroju społecznego, wynikających z nich uprawnień. Stanowiła zgodnie z duchem epoki dokument, który w każdym swym rozdziale tłumaczył konieczność przyjętych rozwiązań.
Tekst konstytucji opublikowano w dużej jak na owe czasy liczbie kilkudziesięciu tysięcy egzemplarzy. Zapoznawano z nią w kościołach. Ustawę przedrukowały wszystkie czasopisma krajowe, tłumaczoną ją także na języki obce. Konstytucja spotkała się z żywym zainteresowaniem zagranicą.
„Ustawę Rządową” uchwalono z inicjatywy nielicznego grona patriotów, przy silnym wsparciu ze strony króla. Obóz reform okazał się dostatecznie sprawny, by tę reformę przygotować i przeforsować. Zabrakło jednak sił i zdecydowania do jej obrony, gdy okazało się, że sytuacja międzynarodowa uległa zasadniczej zmianie.
Konstytucja obowiązywała krótko, niespełna czternaście miesięcy, do momentu przystąpienia króla do Targowicy. W okresie tym sejm uchwalił wiele ustaw szczegółowych, rozwijających postanowienia Konstytucji Majowej. Trwały prace nad konstytucją ekonomiczną i moralną, ustawodawstwem cywilnym i karnym. Zainicjowano przedsięwzięcia zmierzające do poprawy położenia Żydów.
Zawierała Konstytucja w swojej treści i pewne kuriozum, albowiem głosiła swobodę wyznań a jednocześnie stawiała w uprzywilejowanym miejscu religię rzymskokatolicką, nazywając ją „religią panującą”. Odejście od niej traktowano jako odszczepieństwo zagrożone karą sądową, nazywaną karą apostazji. Jedno drugiemu zaprzeczało. Umieszczenie na czele ustawy zasadniczej postanowień gwarantujących specjalne prawa Kościoła oznaczało zarazem prawne podkreślenie uprzywilejowanej sytuacji stanu duchownego.
Szczególnie doniosłą rolę Konstytucja 3 Maja odegrała w procesie kształtowania nowoczesnego narodu polskiego, rozwijania postaw patriotycznych, tworzenia klimatu walki o całość i wolność Rzeczypospolitej. Część Konstytucji dotyczącą ludności miast wprowadzono w życie, przyczyniając się do ogromnej politycznej aktywizacji ich mieszkańców. Ładunek patriotycznych treści, którymi przesycona była Konstytucja oddziaływał z dużą siłą. Uzewnętrzniało się to bardzo wyraźnie w okresie powstania kościuszkowskiego. Władze powstańcze nawiązywały bezpośrednio do zawartych w niej haseł: obrony integralności terytorialnej państwa, jego suwerenności czy swobód politycznych.
To właśnie ta ideologiczna warstwa norm konstytucyjnych spowodowała, że Konstytucja 3 Maja przeszła do tradycji narodu jako dowód jego wielkości w dobie upadku, stając się symbolem dążeń niepodległościowych, działań zmierzających do wzmocnienia państwa i rozszerzenia swobód jego obywateli.
5 maja 1791 roku dzień 3 maja został uznany Świętem Konstytucji 3 Maja. Obchody tego święta były zakazane podczas rozbiorów, a ponownie jego obchodzenie zostało wznowione w II Rzeczypospolitej w kwietniu 1919 roku. Święto Konstytucji 3 Maja zostało zdelegalizowane przez hitlerowców i sowietów podczas okupacji Polski w czasie II wojny światowej, a po antykomunistycznych demonstracjach w 1946 r. nie było obchodzone w Polsce, natomiast zastąpione obchodami Święta 1 Maja. W styczniu 1951 r. święto to zostało oficjalnie zdelegalizowane przez władze komunistyczne. Po zmianie ustroju, od kwietnia 1990 r. Święto Konstytucji 3 Maja należy do uroczyście obchodzonych polskich świąt.
W roku 2007 po raz pierwszy na Litwie obchodzono święto Konstytucji 3 Maja.
Opracował: Szamot
Nie mamy czego świętować. Gdyby Konstytucja 3 maja nie została uchwalona, nie byłoby rozbiorów, a anachronizmy ustrojowe i tak zlikwidowałby Napoleon. W XIX w. weszlibyśmy jako jedno z największych państw kontynentu. Nie musielibyśmy wykrwawiać się w powstaniach.To rozumowanie nie może jednak prowadzić do postawienia zarzutu polskim elitom narodowym, że zrobiły źle, uchwalając konstytucję. Konstytucja 3 maja była znakiem mądrości i odrodzenia narodu. Świadczyła o naszej dojrzałości intelektualnej i patriotyzmie. Polacy mieli dzięki niej swoją Wielkanoc. Z tego dokumentu możemy być dumni.Czytaj:http://wiadomosci.onet.pl/1555223,1292,2,kioskart.html
OdpowiedzUsuń